Parametry ścian nośnych, działowych czy fundamentowych – jakie są najważniejsze?

Ściany to obowiązkowy element każdego budynku. Dzielimy je na kilka rodzajów i każdy musi spełniać odpowiednie parametry. Czym różnią się od siebie poszczególne ściany i jakie wymagania powinny spełniać?

Jakie są rodzaje ścian w budynku murowanym?

Wszystkie ściany w budynku murowanym, podobnie jak wieniec stropowy, muszą mieć odpowiednio dużą nośność, sztywność i trwałość. Niektóre z nich w zależności od konkretnej sytuacji powinny charakteryzować się dobrą izolacyjnością termiczną i akustyczną.

Ściany w budynku dzielimy na nośne i nienośne. Te pierwsze, czyli ściany konstrukcyjne, odpowiadają za bezpieczne przeniesienie na fundamenty wszystkich występujących w budynku obciążeń oraz zapewniają mu odpowiednią sztywność. Ściany nienośne znajdują się wewnątrz budynku i ich zadaniem jest zwykle podzielenie przestrzeni na pomieszczenia.

Wymagania dla ścian nośnych zewnętrznych

Ściany nośne w domu jednorodzinnym to nie tylko element konstrukcji budynku, ale jego zabezpieczenie przed czynnikami zewnętrznymi – słońcem, mrozem, wilgocią, wiatrem, ogniem i hałasem. Wszystkie te wymagania spełnimy, jeśli grubość ściany nośnej zewnętrznej będzie dopasowana do konkretnych warunków lub zastosujemy systemy rozwiązań zapewniające zarówno nośność, jak i odpowiednie parametry izolacyjne i akustyczne. 

Ściana zewnętrzna może być jedno-, dwu- lub trójwarstwowa. Niezależnie od tego, z jakich materiałów i w jakiej technologii powstała, zgodnie z przepisami obowiązującymi od 2017 roku, współczynnik przenikania ciepła U nie powinien być większy niż 0,23 W/(m²K), a od 2021 roku – niż 0,20. Najważniejsze parametry ściany zewnętrznej to:

• izolacyjność cieplna,
• wysoka wytrzymałość,
• akumulacja cieplna,
• izolacyjność akustyczna.

Z czego budować ściany nośne? Najpopularniejsze materiały to: bloczki silikatowe, beton komórkowy i ceramika.

Wymagania dla ścian fundamentowych i piwnicznych

Ściany fundamentowe i piwniczne odpowiadają za przeniesienie obciążeń z wyższych kondygnacji, stropów i dachu na fundament. To na nich opiera się cała konstrukcja budynku, dlatego tak istotne jest, aby były wykonane z trwałych i bardzo wytrzymałych materiałów oraz wyróżniały się niską nasiąkliwością i mrozoodpornością.

O ile na ogół grubość ścian nośnych i działowych to odpowiednio 18-25 cm i 8-18 cm, to ściany fundamentowe nie powinny być cieńsze niż 20 cm, a zwykle mają ponad 30 cm.

Najważniejsze parametry ściany fundamentowej to:

• wysoka wytrzymałość,
• trwałość,
• niska nasiąkliwość i mrozoodporność,
• proste wykończenie.

Wymagania dla ścian działowych

Ściany działowe pełnią funkcję przegród pomiędzy poszczególnymi pomieszczeniami, które zapewniają prywatność, ochronę przed hałasem i większą izolacyjność termiczną. Jednocześnie to element dekoracyjny każdego wnętrza. Zdarza się, że w nowoczesnych projektach domów lub podczas remontu mieszkania w stylu loftowym rezygnuje się ze ścianek działowych. Często umożłiwia to zupełnie inną od zamierzonej aranżację pomieszczeń.
Ściany działowe są o połowę węższe niż ściany nośne, ponieważ nie muszą spełniać aż tak wysokich wymagań.

Najważniejsze parametry ściany działowej to:

• łatwość wykonania i proste wykończenie,
• szeroki wybór materiałów (ceramika, silikaty, beton komórkowy, ale także płyta kartonowo-gipsowa czy szkło),
• izolacyjność akustyczna,
• bezpieczeństwo użytkowania.

Połączenie ścian – murowanie ścian działowych i łączenie ze ścianami nośnymi

Łączenie ścian działowych z nośnymi polega na wykonaniu w ścianach konstrukcyjnych minimum 5-centymetrowych bruzd. Coraz popularniejsze jest łączenie za pomocą stalowych kotew przykręcanych do ściany nośnej oraz odginanych pod kątem prostym i umieszczanych w poziomej spoinie ścianki działowej. Choć ściana działowa nie stanowi elementu konstrukcji budynku, nie można kształtować jej w sposób zupełnie dowolny. Zbyt długa, niepodparta prostopadle ściana o grubości 8-12 cm może stać się chybotliwa i grozi jej zawalenie. 

Połączenie ścian musi być solidne i stabilne, aby zapobiec zawaleniu się cienkiej przegrody. Popularnym sposobem, który stosuje się dla ścianek działowych z betonu komórkowego, jest łączenie do ściany nośnej za pomocą kątowników metalowych lub profili o przekroju U. Warto wiedzieć, że ścianek działowych nie należy łączyć ze stropem, gdyż grozi to przejęciem przez nie obciiążeń, które powinny przenosić ściany konstrukcyjne. Jest to niebezpieczne zarówno dla ściany, jak i dla stropu którego układ statyczny zostaje wóczas zaburzony. 

Ściana działowa czy nośna – jak rozpoznać?

Najszybciej rozróżnimy ściany sprawdzając wymiary na w projekcie budowlanym.  Czasami stosuje się dla nich odmienną kolorystykę i odpowiedni opis. Najbardziej niezawodnym źródłem wiedzy jest projekt konstrukcyjny - część projektu technicznego. W części tej występują zwykle jedynie ściany konstrukcyjne. Niekiedy ściany działowe będą oznakowane cieńszą linią i odpowiednio oznakowane. W tej ostatnich sytuacji może to jednak oznaczać, że ich lokalizacji nie należy zmieniać (np. w przypadku stropów Teriva). Ostateczne rozstrzygnięcie należy do kierownika budowy lub projektanta.

Jeśli nie mamy przed sobą projektu i znajdujemy się w danym budynku, ściany działowe rozpoznamy po tym, że ich wysokość nie przekracza kondygnacji budynku. Innym sposobem jest delikatne skucie tynku w miejscu połączenia ściany i stropu – ściany nośne zawsze łączą się ze stopem za pomocą żelbetowego wieńca. Możemy porównać także grubość ściany nośnej wewnętrznej.

Ściany to najważniejsze elementy konstrukcji całego budynku. Mają wpływ na wygląd, bezpieczeństwo i komfort mieszkania. Warto znać ich charakterystykę, wybierając najlepsze materiały oraz zapewniając poszczególnym przegrodom optymalne parametry, a w szczególności izolacyjność termiczną, akustyczną oraz wysoką odporność na czynniki zewnętrzne.